W wyroku rozwodowym sąd orzeka o wysokości alimentów, jakie małżonkowie są zobowiązani łożyć na wspólne dzieci. W tym samym orzeczeniu może znaleźć się informacja o zasądzonych alimentach dla jednego ze współmałżonków. Kiedy to możliwe? Jakie dokumenty należy złożyć?
Najprościej mówiąc, alimenty to regularne świadczenia (najczęściej w formie pieniężnej), które zasądzone zostają na rzecz danej osoby od innych osób fizycznych. Obowiązek alimentacyjny wynika przy tym najczęściej z pokrewieństwa, powinowactwa lub małżeństwa. Przy rozwodzie sąd orzeka o wysokości świadczeń alimentacyjnych na rzecz wspólnych dzieci byłych małżonków, ale może również zobowiązać jednego z nich do łożenia na rzecz drugiego. Wysokość przyznanego świadczenia alimentacyjnego zależy zawsze od potrzeb dziecka lub małżonka pozostającego w niedostatku i jednocześnie od możliwości finansowej odpowiednio rodziców i drugiego z małżonków.
Alimenty na wspólne dziecko
W wyroku rozwodowym sąd nie tylko orzeka o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem, ale również o wysokości, w jakiej każdy z rodziców jest zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania potomka. W praktyce najczęściej środki finansowe dostarcza ten z rodziców, który na co dzień nie zajmuje się dzieckiem. Wysokość alimentów musi być przy tym adekwatna zarówno do potrzeb potomka, jak również możliwości zarobkowych rodziców. Warto podkreślić, że bezrobotny rodzic nie może uchylać się od obowiązku – w takim przypadku sąd pod uwagę bierze jego wykształcenie i zawód, czyli określa właśnie jego możliwości zarobkowe. Poza zarobkami byłych małżonków przy ustalaniu alimentów na dziecko sąd bada również, czy jest ono w stanie się samodzielnie utrzymać, bierze pod uwagę jego wiek czy kwestie zdrowotne. Warto też zauważyć, że w praktyce obowiązek alimentacyjny nie sprowadza się wyłącznie do dostarczania potomkowi środków materialnych, ale również zadbania o jego rozwój intelektualny, fizyczny czy duchowy, dzięki czemu będzie mógł on funkcjonować w społeczeństwie.
Alimenty na byłego małżonka
Nieco inaczej wygląda kwestia alimentów na byłego małżonka. Zgodnie z art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dostarczania środków może żądać tylko „małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku”. Z drugiej strony trzeba wskazać, że nie zawsze niedostatek będzie kluczowym elementem przyznania alimentów jednemu z małżonków. W niektórych przypadkach wystarczy pogorszenie sytuacji materialnej strony, która nie jest winna rozkładu pożycia. I w takim przypadku sąd może zobowiązać małżonka winnego rozpadu małżeństwa do „zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego” (art. 60 § 2).
Kiedy wygasa obowiązek alimentacyjny?
Nie zawsze ukończenie szkoły przez dziecko będzie tym momentem, który kończy obowiązek alimentacyjny rodziców wobec niego. O uchyleniu alimentów decyduje sąd biorąc pod uwagę zmianę okoliczności. Taką może być fakt, że osoba uprawniona do alimentów podjęła pracę i otrzymuje środki, która pozwalają jej na zaspokojenie własnych potrzeb. Inaczej mówiąc, nie ma już sytuacji, w której potrzebuje ona wsparcia rodziców. Warto też pamiętać, że w niektórych przypadkach sąd – zamiast znieść świadczenie alimentacyjne – może obniżyć lub podwyższyć jego wysokość.
Obowiązek dostarczania alimentów na byłego małżonka wygasa wtedy, gdy ten zawrze nowy związek małżeński. Inną możliwością jest upływ pięciu lat od orzeczenia rozwodu, choć w tym przypadku sąd może przedłużyć okres alimentacji z uwagi na wyjątkowe okoliczności, na które wskazywać będzie małżonek uprawniony.