DE / EN

Artykuły

https://adwokatgb.pl/wp-content/uploads/2014/12/rozwod-jak-sie-rozejsc-by-nie-stracic-2.jpg

Małżeńskie ustroje majątkowe: umowne, ustawowe i rozdzielność majątkowa

Małżeńskie ustroje majątkowe: umowne, ustawowe i rozdzielność majątkowa Kancelaria Adwokacka Aleksandra Gawin-Bławat 2020-02-06 18:55:30

Moment zawarcia małżeństwa jest przełomowy m.in. ze względu na skutki, jakie małżeństwo wywiera w sferze majątkowej małżonków. Co do zasady, powstaje wówczas wspólność majątkowa małżeństwa. Ale małżonkowie mogą też samodzielnie zdecydować, w jaki sposób będzie wyglądać ich sfera majątkowa.

Ustawowy ustrój majątkowy

O ustawowym ustroju majątkowym mowa wówczas, gdy – zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – między małżonkami powstaje wspólność majątkowa. Ta wspólność obejmuje wszystkie przedmioty, które małżonkowie nabyli w czasie trwania wspólności. Pozostałe przedmioty należy zaliczyć do majątku osobistego każdego z małżonków. W praktyce zatem, w momencie zawarcia związku małżeńskiego, można mówić o trzech masach majątkowych:

  • majątku wspólnym małżonków,
  • majątku osobistego żony,
  • majątku osobistego męża.

Jakie przedmioty wchodzą do majątku wspólnego?

Nie wszystkie przedmioty i dobra nabyte przez małżonków w czasie trwania związku małżeńskiego mogą zostać zaliczone na poczet majątku wspólnego. Ustawodawca wskazał katalog takich praw majątkowych, ale nie ma on charakteru zamkniętego. W praktyce oznacza to, że również inne elementy mogą być zaliczane do majątku wspólnego. Zasadniczo do majątku tego należy zaliczyć:

  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  • dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Ponadto, do majątku wspólnego małżonków zaliczyć należy również wszystkie przedmioty służące na co dzień małżonkom. Mogą to być urządzenia domowe czy dobra nabyte w drodze darowizny lub dziedziczenia.

Wysokość udziałów w majątku wspólnym

Gdy mowa o majątku wspólnym małżonków nie można pominąć kwestii wysokości udziałów każdego z małżonków w zgromadzonym majątku. W trakcie trwania małżeństwa małżonkowie nie mogą domagać się podziału majątku wspólnego. Wszystko dlatego, że zgodnie z przepisami udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Dopiero po ustaniu wspólności każdy z małżonków może złożyć wniosek o podział zgromadzonego majątku wspólnego. Jeżeli małżonkowie są zgodni co do tego, w jaki sposób podzielić zgromadzone dobra, mogą dokonać podziału w formie umowy notarialnej. W innym przypadku sąd dokonuje podziału na równe części.
Z punktu widzenia osób zainteresowanych nie zawsze – z uwagi na charakter elementów wchodzących w skład masy majątkowej – możliwe jest dokonanie równego podziału. Wówczas sąd najczęściej przyznaje poszczególne przedmioty jednemu z małżonków, drugi zaś zostaje zobowiązany do spłaty małżonka.

Umowne ustroje majątkowe

Poza ustawowym ustrojem majątkowym, w prawie wyróżnia się również umowne ustroje majątkowe. Ustawodawca umożliwia zainteresowanym małżonkom dokonywanie przesunięć między wyróżnionymi na początku artykułu masami majątkowymi. W praktyce oznacza to, że zainteresowani małżonkowie mogą:

  • rozszerzyć lub ograniczyć wspólność ustawową,
  • ustanowić rozdzielność majątkową,
  • ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków w drodze umowy.

W trzecim przypadku mowa o umowie majątkowej. Zasadniczo może być ona zawarta w trakcie trwania małżeństwa lub przed jego zawarciem. Aby była ważna, niezbędne jest jej zawarcie w formie aktu notarialnego.

Rozszerzenie lub rozdzielenie umowy majątkowej

Ponieważ ustawodawca daje szerokie możliwości małżonkom w zakresie decydowaniu o wspólnym majątku, mogą oni rozszerzyć wspólność ustawową lub przeciwnie – ograniczyć ją. W pierwszym przypadku możliwe jest powiększenie majątku wspólnego o składniki, które wchodzą w skład majątków osobistych małżonków. Trzeba jednak pamiętać o wyjątkach wprowadzonych przez ustawodawcę. Zgodnie z art. 49 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku wspólnego małżonkowie nie mogą przenieść:

  • przedmiotów majątkowych, które przypadają małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny,
  • praw niezbywalnych, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  • praw majątkowych wynikających ze wspólności łącznej podlegającej odrębnych przepisom,
  • wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności
  • ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
    niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

Poza rozszerzeniem umowy majątkowej, małżonkowie mogą również zdecydować się na jej ograniczenie. Skutkiem takiej decyzji jest to, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. W praktyce zatem istnieją tylko dwa majątki, czyli osobisty żony i osobisty męża. Ten fakt przekłada się również na to, że każdy z małżonków samodzielni zarządza i rozporządza zgromadzonymi przez siebie dobrami.

Przymusowy ustrój rozdzielczości

W prawie wyróżnić należy też przymusowy ustrój rozdzielczości. Powstaje on tylko wtedy, gdy wymaga tego interes małżonków lub wierzycieli. Istotne jest przy tym to, że wola małżonków nie jest tu ważna – ustrój powstaje niezależnie od tego, czy chcą oni rozdzielczości, czy nie. Zgodnie z przepisami, jego zastosowanie możliwe jest tylko w niektórych, ściśle określonych wypadkach przewidzianych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Przykładowo sąd może o nim zdecydować wówczas, gdy zachodzić będą ważne powody (np. separacja faktyczna) lub gdy będzie domagał się tego wierzyciel jednego z małżonków. W drugim przypadku musi on uprawdopodobnić, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Wszystkie

Podobne artykuły

Poszukiwanie majątku przez komornika

Każdy wierzyciel, który składa wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany do tego, aby wskazać komornikowi, sposób prowadzenia egzekucji. Gdy jednak wierzyciel nie posiada szczegółowych informacji o majątku dłużnika, może zlecić komornikowi jego poszukiwanie. Zgodnie z art. 797 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, we wniosku...

Prawo do kontaktów z dzieckiem

Regulacja kontaktów z dzieckiem jest szczególnie ważna po rozwodzie jego rodziców. Jeżeli więc po rozwodzie byli małżonkowie nie potrafią dojść do porozumienia w tej kwestii, reguluje ją sąd na wniosek jednego bądź obojga rodziców. Do kontaktów z dzieckiem mają prawo rodzice, dziadkowie, powinowaci w linii prostej oraz inne osoby, które przyczyniały...

Unieważnienie małżeństwa również ze względu na wiek

W niektórych przypadkach unieważnienie małżeństwa może nastąpić również ze względu na wiek małżonków. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w której w związek małżeński wstąpiły osoby niepełnoletnie. Zgodnie z zapisami, które znajdują się w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, osoba która nie ukończyła 18 lat nie może zawrzeć związku małżeńskiego....

Rozdzielność majątkowa a dziedziczenie po małżonku

Rozdzielność majątkowa wprowadzona w małżeństwie jest sposobem na uregulowanie kwestii majątkowych wyłącznie na czas jego trwania. Ustrój ten nie ma wpływu na dziedziczenie. Małżonek dziedziczy na tych samych zasadach i w takim samym udziale, jak gdyby pomiędzy małżonkami istniała wspólność małżeńska. Rozdzielność majątkowa – jak wygląda...