DE / EN

Artykuły

https://adwokatgb.pl/wp-content/uploads/2014/12/rozwod-jak-sie-rozejsc-by-nie-stracic-2.jpg

Małżeńskie ustroje majątkowe: umowne, ustawowe i rozdzielność majątkowa

Małżeńskie ustroje majątkowe: umowne, ustawowe i rozdzielność majątkowa Kancelaria Adwokacka Aleksandra Gawin-Bławat 2020-02-06 18:55:30

Moment zawarcia małżeństwa jest przełomowy m.in. ze względu na skutki, jakie małżeństwo wywiera w sferze majątkowej małżonków. Co do zasady, powstaje wówczas wspólność majątkowa małżeństwa. Ale małżonkowie mogą też samodzielnie zdecydować, w jaki sposób będzie wyglądać ich sfera majątkowa.

Ustawowy ustrój majątkowy

O ustawowym ustroju majątkowym mowa wówczas, gdy – zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – między małżonkami powstaje wspólność majątkowa. Ta wspólność obejmuje wszystkie przedmioty, które małżonkowie nabyli w czasie trwania wspólności. Pozostałe przedmioty należy zaliczyć do majątku osobistego każdego z małżonków. W praktyce zatem, w momencie zawarcia związku małżeńskiego, można mówić o trzech masach majątkowych:

  • majątku wspólnym małżonków,
  • majątku osobistego żony,
  • majątku osobistego męża.

Jakie przedmioty wchodzą do majątku wspólnego?

Nie wszystkie przedmioty i dobra nabyte przez małżonków w czasie trwania związku małżeńskiego mogą zostać zaliczone na poczet majątku wspólnego. Ustawodawca wskazał katalog takich praw majątkowych, ale nie ma on charakteru zamkniętego. W praktyce oznacza to, że również inne elementy mogą być zaliczane do majątku wspólnego. Zasadniczo do majątku tego należy zaliczyć:

  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  • dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Ponadto, do majątku wspólnego małżonków zaliczyć należy również wszystkie przedmioty służące na co dzień małżonkom. Mogą to być urządzenia domowe czy dobra nabyte w drodze darowizny lub dziedziczenia.

Wysokość udziałów w majątku wspólnym

Gdy mowa o majątku wspólnym małżonków nie można pominąć kwestii wysokości udziałów każdego z małżonków w zgromadzonym majątku. W trakcie trwania małżeństwa małżonkowie nie mogą domagać się podziału majątku wspólnego. Wszystko dlatego, że zgodnie z przepisami udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Dopiero po ustaniu wspólności każdy z małżonków może złożyć wniosek o podział zgromadzonego majątku wspólnego. Jeżeli małżonkowie są zgodni co do tego, w jaki sposób podzielić zgromadzone dobra, mogą dokonać podziału w formie umowy notarialnej. W innym przypadku sąd dokonuje podziału na równe części.
Z punktu widzenia osób zainteresowanych nie zawsze – z uwagi na charakter elementów wchodzących w skład masy majątkowej – możliwe jest dokonanie równego podziału. Wówczas sąd najczęściej przyznaje poszczególne przedmioty jednemu z małżonków, drugi zaś zostaje zobowiązany do spłaty małżonka.

Umowne ustroje majątkowe

Poza ustawowym ustrojem majątkowym, w prawie wyróżnia się również umowne ustroje majątkowe. Ustawodawca umożliwia zainteresowanym małżonkom dokonywanie przesunięć między wyróżnionymi na początku artykułu masami majątkowymi. W praktyce oznacza to, że zainteresowani małżonkowie mogą:

  • rozszerzyć lub ograniczyć wspólność ustawową,
  • ustanowić rozdzielność majątkową,
  • ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków w drodze umowy.

W trzecim przypadku mowa o umowie majątkowej. Zasadniczo może być ona zawarta w trakcie trwania małżeństwa lub przed jego zawarciem. Aby była ważna, niezbędne jest jej zawarcie w formie aktu notarialnego.

Rozszerzenie lub rozdzielenie umowy majątkowej

Ponieważ ustawodawca daje szerokie możliwości małżonkom w zakresie decydowaniu o wspólnym majątku, mogą oni rozszerzyć wspólność ustawową lub przeciwnie – ograniczyć ją. W pierwszym przypadku możliwe jest powiększenie majątku wspólnego o składniki, które wchodzą w skład majątków osobistych małżonków. Trzeba jednak pamiętać o wyjątkach wprowadzonych przez ustawodawcę. Zgodnie z art. 49 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku wspólnego małżonkowie nie mogą przenieść:

  • przedmiotów majątkowych, które przypadają małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny,
  • praw niezbywalnych, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  • praw majątkowych wynikających ze wspólności łącznej podlegającej odrębnych przepisom,
  • wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności
  • ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
    niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

Poza rozszerzeniem umowy majątkowej, małżonkowie mogą również zdecydować się na jej ograniczenie. Skutkiem takiej decyzji jest to, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. W praktyce zatem istnieją tylko dwa majątki, czyli osobisty żony i osobisty męża. Ten fakt przekłada się również na to, że każdy z małżonków samodzielni zarządza i rozporządza zgromadzonymi przez siebie dobrami.

Przymusowy ustrój rozdzielczości

W prawie wyróżnić należy też przymusowy ustrój rozdzielczości. Powstaje on tylko wtedy, gdy wymaga tego interes małżonków lub wierzycieli. Istotne jest przy tym to, że wola małżonków nie jest tu ważna – ustrój powstaje niezależnie od tego, czy chcą oni rozdzielczości, czy nie. Zgodnie z przepisami, jego zastosowanie możliwe jest tylko w niektórych, ściśle określonych wypadkach przewidzianych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Przykładowo sąd może o nim zdecydować wówczas, gdy zachodzić będą ważne powody (np. separacja faktyczna) lub gdy będzie domagał się tego wierzyciel jednego z małżonków. W drugim przypadku musi on uprawdopodobnić, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Wszystkie

Podobne artykuły

Czym jest unieważnienie małżeństwa?

Polskie prawo pozwala na unieważnienie związków cywilnych. Małżeństwo może zostać unieważnione jedynie wtedy, gdy zostało zawarte w sposób nieprawidłowy. O jego nieważności decyzję podejmuje sąd. Dopóki więc nie zostanie wydane orzeczenie o unieważnieniu małżeństwa, pozostaje ono ważne. Po wydaniu orzeczenia cofnięte zostają wszystkie skutki...

Wspólny i osobisty. O majątkach małżonków

Od momentu zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami powstaje wspólnota małżeńska. Obejmuje ona cały ich dorobek, czyli wynagrodzenie, nieruchomości czy ruchomości. Poza majątkiem wspólnym, każdy z małżonków może posiadać również majątek osobisty. W dzisiejszych czasach dużo mówi się o uprawnieniach małżonków, zaś coraz częściej używanym...

Podział majątku a dopłata

Podział majątku wspólnego jest czynnością mającą na celu rozwiązanie kwestii majątkowych byłych małżonków. Za pomocą podziału przestaje istnieć wspólność majątkowa, która dotyczy przedmiotów należących do obu stron, czyli wchodzących w skład majątku wspólnego. Byli małżonkowie uzyskują w ten sposób wyłączne prawo nad przedmiotami, które wchodziły...

Długi a zaspokajanie zwykłych potrzeb rodziny

Nawet rozdzielność majątkowa w małżeństwie lub po jego ustaniu nie chroni nas przed odpowiedzialnością za długi, które zostały zaciągnięte po to, by zaspokoić zwykłe potrzeby rodziny.  Od 2005 roku według kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonek nie odpowiada za zaciągnięte bez zgody drugiego zobowiązania finansowe, np. pożyczki czy kredyty....